Di chúc là cách để một người tự quyết định ai được hưởng tài sản của mình sau khi qua đời. Pháp luật không bắt buộc di chúc phải công chứng, nhưng di chúc có công chứng có giá trị chứng cứ cao, ít bị tranh chấp về chữ ký hay năng lực của người lập. Bài viết tóm tắt các quy định chính của Bộ luật Dân sự 2015 và thủ tục tại văn phòng công chứng.
1. Điều kiện để di chúc hợp pháp
- Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt, không bị lừa dối, đe dọa hay cưỡng ép (Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015).
- Nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
- Người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi lập di chúc phải bằng văn bản và được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý (Điều 625).
- Người lập di chúc phải tự mình yêu cầu công chứng, không ủy quyền cho người khác ký thay.
2. Hồ sơ cần mang khi công chứng di chúc
- Căn cước/căn cước công dân của người lập di chúc.
- Giấy tờ về tài sản: giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sổ hồng, đăng ký xe, sổ tiết kiệm…
- Giấy tờ về tình trạng hôn nhân (giấy chứng nhận kết hôn hoặc xác nhận tình trạng hôn nhân), để xác định phần tài sản riêng, tài sản chung.
- Dự thảo di chúc nếu đã soạn sẵn; nếu chưa, công chứng viên hỗ trợ soạn theo ý nguyện.
- Trường hợp người lập di chúc cao tuổi hoặc bệnh nặng, công chứng viên có thể đề nghị giấy khám sức khỏe xác nhận tình trạng tinh thần.
3. Thủ tục tại văn phòng công chứng
- Người lập di chúc trình bày ý nguyện; công chứng viên kiểm tra giấy tờ và năng lực hành vi.
- Soạn hoặc rà soát nội dung di chúc: tài sản để lại, người được hưởng, phần hưởng, người quản lý di sản (nếu có).
- Người lập di chúc đọc lại, ký và điểm chỉ trước mặt công chứng viên.
- Công chứng viên ghi lời chứng, ký, đóng dấu và trả bản di chúc.
4. Phí công chứng di chúc
Theo biểu phí của Bộ Tài chính, phí công chứng di chúc là 50.000 đồng/trường hợp; phí nhận lưu giữ di chúc là 100.000 đồng/trường hợp. Thù lao soạn thảo, công chứng ngoài trụ sở (nếu có) được niêm yết tại văn phòng.
5. Những lưu ý quan trọng
- Người thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc (Điều 644): con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng, con thành niên không có khả năng lao động vẫn được hưởng ít nhất 2/3 suất thừa kế theo pháp luật, trừ khi họ từ chối hoặc không có quyền hưởng.
- Chỉ định đoạt phần tài sản của mình. Với nhà đất là tài sản chung của vợ chồng, mỗi người chỉ để lại phần của mình, trừ khi hai vợ chồng lập di chúc chung.
- Di chúc có thể sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ bất cứ lúc nào (Điều 640). Khi có nhiều bản, bản lập sau cùng có hiệu lực.
- Có thể gửi giữ di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng (Điều 641) để tránh thất lạc hoặc bị sửa đổi.
- Người lập di chúc không đi lại được có thể yêu cầu công chứng tại nhà hoặc bệnh viện.
- Di chúc không thực hiện công chứng điện tử trực tuyến; người lập phải ký trực tiếp trước công chứng viên.
Muốn lập di chúc nhưng chưa rõ cách phân chia? Đặt lịch hẹn và gửi kèm ảnh giấy tờ tài sản để công chứng viên tư vấn trước.
