Cha mẹ sang tên nhà đất cho con khi còn sống là cách phổ biến để chuẩn bị tài sản cho con và tránh thủ tục thừa kế phức tạp sau này. Theo Luật Đất đai 2024, hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất, nhà ở bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực.
1. Hồ sơ cần chuẩn bị
- Bên tặng cho (cha mẹ): căn cước; giấy chứng nhận kết hôn (nếu nhà đất là tài sản chung thì cả cha và mẹ cùng ký); bản chính giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở.
- Nếu cha hoặc mẹ đã mất: giấy chứng tử và hồ sơ khai nhận di sản phần của người đã mất trước (xem thủ tục khai nhận di sản).
- Bên nhận (con): căn cước; giấy khai sinh để chứng minh quan hệ cha mẹ – con (dùng khi xin miễn thuế, lệ phí).
- Nếu con đã kết hôn và muốn tài sản là tài sản riêng của con, hợp đồng cần ghi rõ tặng cho riêng.
2. Phí công chứng hợp đồng tặng cho
Phí tính theo giá trị nhà đất (theo giá các bên thỏa thuận, nhưng không thấp hơn bảng giá đất của UBND). Ví dụ nhà đất 4 tỷ đồng: 2.200.000 + 0,05% × 1 tỷ = 2.700.000 đồng. Xem cách tính chi tiết tại bài cách tính phí công chứng nhà đất.
3. Thuế và lệ phí khi tặng cho giữa cha mẹ và con
- Thuế thu nhập cá nhân: thu nhập từ nhận quà tặng là bất động sản giữa cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; cha mẹ nuôi với con nuôi; cha mẹ chồng/vợ với con dâu/rể; ông bà với cháu; anh chị em ruột với nhau thuộc diện được miễn thuế (nội dung này tiếp tục được giữ trong Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025).
- Lệ phí trước bạ: nhà đất nhận tặng cho giữa các quan hệ nêu trên cũng thuộc diện miễn theo Nghị định 10/2022/NĐ-CP.
- Dù được miễn, vẫn phải kê khai với cơ quan thuế để được xác nhận miễn khi làm thủ tục đăng ký biến động.
4. Sau khi công chứng
Con nộp hồ sơ đăng ký biến động (sang tên) tại Văn phòng đăng ký đất đai kèm hợp đồng đã công chứng, tờ khai thuế, lệ phí trước bạ và giấy tờ chứng minh quan hệ.
5. Tặng cho có điều kiện
Cha mẹ có thể đặt điều kiện trong hợp đồng, ví dụ con phải chăm sóc cha mẹ, không được bán trong một thời gian (Điều 462 Bộ luật Dân sự 2015). Nếu con không thực hiện điều kiện, cha mẹ có quyền đòi lại tài sản. Điều kiện cần ghi rõ ràng, cụ thể và hợp pháp để tránh tranh chấp.
Mỗi gia đình có hoàn cảnh khác nhau (tài sản chung, đồng sở hữu, người đã mất). Đặt lịch hẹn và gửi kèm ảnh sổ hồng để công chứng viên tư vấn phương án phù hợp.
